Giriş Yap
  Üye Ol!

» » ARDEŞEN’İN GERÇEK TARİHİ


ARDEŞEN’İN GERÇEK TARİHİ

Ardeşen’in yerlileri olan Lazların bu yerleşim yerine miladi 1.yüzyıllarda ilk anayurtları olan Kafkasya’dan bu günkü Gürcistan’ın Karadeniz kıyılarından gelip bu yöreye yerleştikleri anlaşılıyor. O zamanlar bu günkü ilçenin kurulduğu alanda yoğun bir yerleşim yoktu ve Ardeşen bir köy konumunda idi, Bu bölgenin ilk yerleşimcileri bu günkü ilçe merkezinden ziyade köylere yerleşmeyi tercih etmişlerdir. 

İlçenin adının aslının Art’aşeni olduğu ve hangi anlama geldiği konusunda dil uzmanlarınca tam bir görüş birliği olmamakla birlikte Lazca olma ihtimali yüksektir. Halk arasında Yavuz Sultan Selim Trabzon Sancak Beyi iken, Osmanlı tahtına sahip çıkmak ister ve bu amacı gerçekleştirmek için Kepa Sancak Beyi olan oğlunun yardımına gerek duyar. Yardım almak için sahil boyu bölgeden geçerken Fırtına Deresinde ağaç parçalarını görür. Bölge tamamen boş, Bataklık ve çalılıktır. Çevresindekiler, Kendisine bölgede kimsenin yaşamadığını söylediğinde; Yavuz Sultan Selim deredeki ağaç parçalarını göstererek ” Bu belde tenha değil, bakın dere yonga taşıyor. Bu yörenin ardı şendir” yani yüksek kesimlerde yerleşim birimleri olduğunu ifade eder. Ardışen sözcüğü zamanla halk dilinde Ardeşen olarak yerleşir şeklindeki rivayetlerin Osmanlı kaynaklarında bir karşılığı yoktur zaten ilçenin ismi bölgenin Osmanlı idaresine girmesinden çok önce de vardı.

 

Ardeşen yaklaşık yüzyıl Kolhida Devleti’ne bağlı olarak varlığını devam ettirmiş daha sonra milattan sonra 2.yüzyılda kurulan lazika devletine bağlanmıştır. Bu devletin 7.yüzyılda tarih sahnesinden çekilmesi sonunda Ardeşen önce Abhazyalıların daha sonrada Gürcülerin denetimine girmiştir. 1204 yılında bu günkü Pazar’dan Batum’a kadar uzanan bir çeşit özerk bir yönetim kurulmuş(Laz Theması),Ardeşen’de bu özerk yönetimin içinde yer almıştır.

Atina’dan(Pazar) doğuya Trabzon’a kadar olan Karadeniz kıyılarında Trabzon Rum(Pontus) devleti bulunmaktaydı ve sınırları içerisinde  Ardeşen’in de yer aldığı Laz özerk yönetimi(Laz Theması), bu devlete doğrudan bağlı değildi.

 

İlçenin Osmanlı devletinin denetimine girmesi ile ilgili faklı kaynaklarda farklı bilgiler var .Birinci görüş Fatih Sultan Mehmet’in 1461′ de Trabzon Rum Devleti'ni ortadan kaldırmasıyla Osmanlı Devleti'ne katıldığı şeklindeki bilgidir ki bu konuda  sağlam bir kaynak mevcut değildir.

İkinci görüş Yavuz Sultan Selim’in şehzadeliği zamanında Trabzon valiliği yaparken Osmanlı Devletin'e dahil edildiği görüşü ki  tarihi kaynaklar daha çok bu bilgiyi destekliyor.

Üçüncü görüş ise gene Yavuz Sultan Selim zamanında ama 1514’ te Çaldıran Savaşı sonrasında Sinan Paşa tarafından Osmanlı sınırlarına dahil edildiği şeklindeki bilgidir.

Ardeşen 1916 yılında Ruslar tarafından işgal edilmiş ve 1918 yılında ise kurtulmuştur. 10 Mart İlçenin Kurtuluş Günü olarak kutlanır.

Osmanlı Devleti’nde Lazistan sancağında yer alan Ardeşen ,29 Ekim 1923’te Rize iline bağlanmış, önceleri Pazar ilçesinin bucak merkezi ,Mart 1953 tarihinde de İlçe olmuştur.

LAZCA Yazarı: E.Konakçı (Gazi Üniversitesi Tarih Bölümü)

İletişim:lazona@lazca.org

www.lazca.org

Kaynaklar:

1)Muhammed Vanilişi , Ali Tandilava (çev. Hayri Hayrioğlu) , Lazların Tarihi, Ant Yayınları,İstanbul,1992

2)Gerg Amıcba(çev. Hayri Ersoy ) , Ortaçağ’da Abhazlar ve Lazlar , Nart Yayıncılık,İstanbul 1993

3)Bedri Habiçoğlu,Kafkasya’dan Anadolu’ya Göçler,Nart Yayıncılık ,İstanbul,1993

4)İslam Ansiklopedisi (Lazlar Maddesi)

5)Ali İhsan Aksamaz "Dil Tarih Kültür Gelenekleriyle Lazlar" Sorun Yayınları-Tarih-Kültür Dizisi (2000)

6) M.Recai Özgün .Lazlar




31-05-2013, 21:52
  
Konuya yorum yazabilmek için üye olmalısınız. Üye Ol
Yorum Ekle
Ad/Soyad: *
E-Posta: *
Yorumunuz:
  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent
Güvenlik Kodu: Okunamayan kodu yenilemek için resmin üstüne tıklayınız
Kodu Yazın: